انتخاب عینک فقط به انتخاب فریم مناسب محدود نمی‌شود؛ عدسی عینک مهم‌ترین بخش عینک است و نقش اصلی را در اصلاح عیوب انکساری، کیفیت دید، راحتی چشم و حتی وزن نهایی عینک دارد.
امروزه عدسی‌های عینک در انواع مختلفی تولید می‌شوند؛ از عدسی‌های تک‌دید و دوکانونی گرفته تا عدسی‌های تدریجی، فتوکرومیک، پلاریزه و عدسی‌های با ضریب شکست بالا. هرکدام از این عدسی‌ها برای نیاز خاصی طراحی شده‌اند. اما سؤال مهم این است: بهترین عدسی عینک کدام است؟ بهترین کشور سازنده عدسی عینک کجاست؟ و برای هر چشم چه عدسی‌ای مناسب‌تر است؟ در این مقاله انواع عدسی عینک را بررسی می‌کنیم تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.
عدسی عینک چیست؟
عدسی عینک قطعه‌ای نوری است که با تغییر مسیر نور ورودی به چشم، به اصلاح عیوب انکساری کمک می‌کند. نوع عدسی بر اساس مشکل بینایی، شماره چشم، سن، سبک زندگی و فاصله‌ای که فرد بیشتر در آن فعالیت می‌کند انتخاب می‌شود. برای مثال، فردی که نزدیک‌بین است معمولاً به عدسی منفی یا مقعر نیاز دارد، در حالی که برای اصلاح دوربینی از عدسی مثبت یا محدب استفاده می‌شود. برای اصلاح آستیگماتیسم نیز معمولاً از طراحی استوانه‌ای استفاده می‌شود.
انواع عدسی عینک بر اساس نوع دید
۱. عدسی تک دید یا Single Vision
عدسی تک‌دید یکی از رایج‌ترین انواع عدسی عینک است و برای اصلاح یک محدوده دید طراحی می‌شود. این نوع عدسی می‌تواند برای نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم، مطالعه و دید دور استفاده شود. برای مثال، اگر فردی فقط برای دیدن تابلوهای دور یا رانندگی به عینک نیاز داشته باشد، ممکن است عدسی تک‌دید دور برای او تجویز شود .همچنین برای افرادی که فقط برای مطالعه به عینک نیاز دارند، می‌توان از عدسی تک‌دید نزدیک استفاده کرد.
۲. عدسی دوکانونی یا Bifocal
عدسی دوکانونی دارای دو ناحیه دید با قدرت متفاوت است. معمولاً بخش بالایی عدسی برای دید دور و بخش پایینی برای دید نزدیک استفاده می‌شود. این عدسی‌ها بیشتر برای افرادی کاربرد دارند که علاوه بر یک عیب انکساری مانند نزدیک‌بینی یا دوربینی، دچار پیرچشمی نیز شده‌اند. البته مرز مشخص بین دو قسمت عدسی ممکن است از نظر ظاهری برای برخی افراد خوشایند نباشد و هنگام جابه‌جایی نگاه بین دو ناحیه نیز نیاز به سازگاری وجود دارد.
۳. عدسی تدریجی یا Progressive
یکی از پرطرفدارترین گزینه‌ها برای افراد مبتلا به پیرچشمی، عدسی تدریجی یا پروگرسیو است. در این عدسی برخلاف عدسی دوکانونی، خط مشخصی بین قسمت‌های مختلف وجود ندارد و قدرت عدسی از قسمت بالایی به سمت پایین به‌صورت تدریجی تغییر می‌کند. به این ترتیب می‌توان فاصله دور، میانی و نزدیک را با یک عینک پوشش داد. البته کیفیت طراحی و اندازه‌گیری دقیق فریم و فاصله مردمک‌ها در عدسی‌های تدریجی اهمیت زیادی دارد.
۴. عدسی فتوکرومیک یا Transition
اگر دوست ندارید دائماً بین عینک طبی و عینک آفتابی جابه‌جا شوید، عدسی فتوکرومیک می‌تواند گزینه مناسبی باشد. این عدسی‌ها در مواجهه با نور خورشید تیره‌تر می‌شوند و در محیط‌های کم‌نور یا داخل ساختمان دوباره روشن‌تر می‌شوند. البته عملکرد عدسی‌های فتوکرومیک به شرایط نوری و نوع فناوری مورد استفاده بستگی دارد.
۵. عدسی پلاریزه یا Polarized
عدسی پلاریزه بیشتر برای کاهش بازتاب و خیرگی نور کاربرد دارد. این ویژگی می‌تواند برای افرادی که مدت زیادی در محیط‌های پرنور، کنار آب یا هنگام رانندگی حضور دارند، مفید باشد. عدسی پلاریزه با فیلتر کردن بخشی از نورهای بازتابی، می‌تواند باعث کاهش خیرگی و افزایش راحتی دید شود. این عدسی برای رانندگی، فعالیت‌های فضای باز، ساحل و محیط‌های آفتابی و افرادی که از خیرگی نور اذیت می‌شوند مناسب است.
۶. عدسی مخصوص استفاده با کامپیوتر و نمایشگرهای دیجیتال
برخی عدسی‌ها با طراحی‌های خاص برای افرادی تولید می‌شوند که زمان زیادی را مقابل کامپیوتر، موبایل یا سایر نمایشگرهای دیجیتال سپری می‌کنند. این عدسی‌ها لزوماً برای همه افراد ضروری نیستند و انتخاب آنها باید براساس نیاز بینایی و سبک زندگی فرد انجام شود. نکته مهم این است که عدسی مخصوص کامپیوتر را نباید با فیلتر نور آبی یکی دانست؛ این دو مفهوم می‌توانند ویژگی‌های متفاوتی داشته باشند.
انواع عدسی عینک بر اساس جنس
فقط طراحی عدسی مهم نیست؛ جنس عدسی نیز اهمیت زیادی دارد.
عدسی شیشه‌ای
عدسی‌های شیشه‌ای از نظر کیفیت اپتیکی سابقه طولانی دارند، اما نسبت به بسیاری از عدسی‌های پلاستیکی سنگین‌تر و شکننده‌تر هستند.به همین دلیل امروزه در بسیاری از کاربردهای روزمره، مواد پلاستیکی و مقاوم‌تر مورد توجه بیشتری قرار گرفته‌اند.
عدسی پلاستیکی CR-39
یکی از مواد قدیمی و پرکاربرد در ساخت عدسی‌های طبی است.مزیت آن کیفیت اپتیکی مناسب و وزن نسبتاً مطلوب است، اما برای شماره‌های بالا ممکن است ضخامت آن بیشتر از گزینه‌های با ضریب شکست بالا باشد.
عدسی پلی‌کربنات
پلی‌کربنات ماده‌ای سبک و مقاوم در برابر ضربه است و به همین دلیل در برخی عینک‌های ایمنی، ورزشی و عینک کودکان کاربرد زیادی دارد. البته پلی‌کربنات از نظر ویژگی‌های اپتیکی با همه مواد یکسان نیست و در برخی نمره‌های بالا ممکن است پراکندگی رنگ بیشتری ایجاد کند. همچنین استفاده از پوشش ضدخش برای آن اهمیت دارد. این نوع عدسی مناسب کودکان و ورزشکاران است.
عدسی Trivex
Trivex یکی دیگر از مواد مقاوم و سبک برای ساخت عدسی است. این ماده مقاومت ضربه‌ای بالایی دارد و در عین حال از نظر کیفیت اپتیکی ویژگی‌های مناسبی ارائه می‌دهد. برای افرادی که ایمنی، وزن کم و مقاومت عدسی برایشان اهمیت دارد، Trivex می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.
عدسی با ضریب شکست بالا؛ برای شماره‌های زیاد
اگر شماره چشم بالا باشد، ضخامت عدسی می‌تواند به یک مسئله مهم تبدیل شود.در این شرایط معمولاً استفاده از عدسی‌های High Index یا ضریب شکست بالا مطرح می‌شود. ضریب شکست بالاتر اجازه می‌دهد برای رسیدن به قدرت اپتیکی مشابه، عدسی نازک‌تری تولید شود. به همین دلیل این نوع عدسی‌ها برای نمره‌های بالای چشم می‌توانند ظاهر ظریف‌تر و وزن مناسب‌تری ایجاد کنند. عدسی‌های با ضریب شکست ۱.۶۰، ۱.۶۷ و ۱.۷۴ از گزینه‌هایی هستند که در بازار برای شماره‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. هرچه شماره چشم بالاتر باشد، اهمیت انتخاب ضریب شکست مناسب بیشتر می‌شود.
پوشش‌های مختلف عدسی عینک
عدسی خوب فقط به جنس آن محدود نمی‌شود. پوشش سطح عدسی نیز می‌تواند روی تجربه استفاده از عینک تأثیر داشته باشد.
پوشش ضدانعکاس یا Anti-Reflective
پوشش ضدانعکاس بازتاب‌های ناخواسته سطح عدسی را کاهش می‌دهد. این ویژگی می‌تواند در شرایطی مانند رانندگی شبانه یا کار طولانی با نمایشگرها باعث راحتی بیشتر دید شود. همچنین باعث می‌شود عدسی شفاف‌تر به نظر برسد.
پوشش ضدخش
این پوشش برای افزایش مقاومت سطح عدسی در برابر خراش‌های روزمره استفاده می‌شود. البته ضدخش به معنای ضدخش کامل نیست و همچنان باید از تمیز کردن عدسی با دستمال یا مواد نامناسب خودداری کرد.
فیلتر UV
محافظت در برابر اشعه فرابنفش نیز یکی از ویژگی‌های مهم در انتخاب عینک است. برخی مواد و عدسی‌های مدرن می‌توانند محافظت UV داشته باشند و برخی محصولات نیز این ویژگی را به‌صورت استاندارد ارائه می‌کنند.
بهترین عدسی عینک چیست؟
این سؤال یک پاسخ ثابت ندارد. بهترین عدسی عینک، لزوماً گران‌ترین عدسی نیست؛ بلکه عدسی‌ای است که متناسب با نمره چشم، سن، نوع عیب انکساری، شغل، میزان استفاده از کامپیوتر، رانندگی، فعالیت‌های روزمره و بودجه فرد انتخاب شود. بنابراین هنگام خرید عینک، به جای اینکه صرفاً بپرسیم «بهترین عدسی کدام است؟» بهتر است بپرسیم: «بهترین عدسی برای چشم و سبک زندگی من کدام است؟»
بهترین کشور سازنده عدسی عینک کجاست؟
کشور سازنده به تنهایی معیار کافی برای کیفیت نیست؛ زیرا شرکت‌های معتبر بین‌المللی ممکن است محصولات مختلف خود را در چند کشور و مرکز تولید مختلف تولید کنند. در بازار جهانی عدسی‌های طبی، شرکت‌هایی از کشورهایی مانند آلمان، فرانسه و ژاپن سابقه و حضور قابل توجهی دارند. برای نمونه، ZEISS Vision Care یک مجموعه آلمانی با دفتر مرکزی در Aalen آلمان است و شبکه تولید و آزمایشگاه‌های آن در مناطق مختلف جهان فعالیت می‌کنند. از سوی دیگر، Essilor که دفتر مرکزی آن در فرانسه است، یکی از بازیگران بزرگ صنعت اپتیک چشمی محسوب می‌شود و رقبای اصلی آن در صنعت شامل Hoya ژاپن و Carl Zeiss Vision آلمان هستند. مهم‌تر از کشور سازنده، باید به برند، مدل دقیق عدسی، جنس، ضریب شکست، طراحی اپتیکی، پوشش‌ها، اصالت محصول و دقت ساخت و تراش عدسی توجه کرد. حتی شرکت‌هایی مانند ZEISS و Essilor محصولات و مراکز تولید خود را در چند کشور دارند.
عدسی آلمانی بهتر است یا ژاپنی؟
این مقایسه نیز پاسخ مطلق ندارد. برندهای آلمانی مانند ZEISS و برندهای ژاپنی مانند HOYA هر دو در بازار جهانی عدسی‌های طبی حضور گسترده‌ای دارند. در کنار آنها برندهای اروپایی مانند Essilor نیز فناوری‌ها و محصولات متنوعی ارائه می‌کنند. به جای انتخاب صرفاً بر اساس «کشور»، بهتر است مشخصات محصول را بررسی کنید. مثلاً ممکن است یک عدسی اقتصادی از یک برند معتبر برای یک فرد کاملاً مناسب باشد، در حالی که برای فرد دیگری که شماره چشم بالا یا نیازهای بینایی خاص دارد، عدسی پیشرفته‌تر انتخاب منطقی‌تری باشد.
برای انتخاب عدسی عینک به چه نکاتی توجه کنیم؟
قبل از سفارش عدسی، این موارد را در نظر بگیرید:
۱. شماره چشم
شماره پایین و شماره بالا معمولاً نیازهای متفاوتی از نظر ضخامت و ضریب شکست دارند.
۲. نوع عیب انکساری
نزدیک‌بینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی هرکدام می‌توانند به طراحی متفاوتی نیاز داشته باشند.
۳. سن
با افزایش سن و شروع پیرچشمی، انتخاب عدسی ممکن است تغییر کند.
۴. شغل
فردی که تمام روز پشت کامپیوتر است، نیازهای متفاوتی از راننده یا فردی دارد که بیشتر در فضای باز فعالیت می‌کند.
۵. میزان استفاده از عینک
اگر عینک را از صبح تا شب استفاده می‌کنید، وزن، طراحی، کیفیت اپتیکی و پوشش عدسی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
۶. فریم عینک
اندازه و شکل فریم می‌تواند روی ضخامت ظاهری عدسی، وزن عینک و حتی عملکرد عدسی‌های پیشرفته تأثیر بگذارد.
۷. اصالت عدسی
در خرید عدسی‌های برند، اطمینان از اصالت محصول اهمیت زیادی دارد. برخی برندهای معتبر روی عدسی یا بسته‌بندی، مشخصات و نشانه‌های شناسایی محصول ارائه می‌کنند؛ برای نمونه ZEISS درباره حکاکی لیزری و کنترل کیفیت عدسی‌های خود توضیح داده است.
جمع‌بندی
بهترین عدسی عینک برای همه افراد یکسان نیست. اگر شماره چشم معمولی دارید، ممکن است یک عدسی تک‌دید باکیفیت نیاز شما را به‌خوبی برطرف کند. اگر پیرچشمی دارید، عدسی تدریجی می‌تواند چند فاصله دید را پوشش دهد. برای شماره‌های بالا، عدسی‌های با ضریب شکست بالا می‌توانند به کاهش ضخامت کمک کنند و برای کودکان، ورزشکاران یا برخی کاربردهای ایمنی، موادی مانند پلی‌کربنات یا Trivex مطرح هستند. در مورد کشور سازنده نیز آلمان، فرانسه و ژاپن از کشورهای مهم در صنعت عدسی‌های طبی هستند، اما کشور سازنده به‌تنهایی تعیین‌کننده کیفیت نیست. برند، مدل عدسی، طراحی اپتیکی، جنس، ضریب شکست، پوشش‌ها و مهم‌تر از همه تناسب عدسی با نیاز فرد باید در کنار هم بررسی شوند.
جمع‌بندی؛ بهترین عینک برای فرم صورت شما کدام است؟
انتخاب عینک بر اساس فرم صورت می‌تواند راهنمای خوبی برای پیدا کردن فریمی هماهنگ با چهره باشد. به طور کلی:
صورت گرد: فریم‌های مستطیلی و زاویه‌دار
صورت بیضی: طیف متنوعی از فریم‌ها با اندازه مناسب
صورت مربعی: فریم‌های گرد و بیضی با خطوط نرم
صورت کشیده: فریم‌های عریض‌تر و با ارتفاع مناسب
صورت قلبی: فریم‌های گرد، بیضی و مدل‌های ظریف
صورت مثلثی: فریم‌هایی با تأکید بیشتر در قسمت بالایی
با این حال، انتخاب نهایی باید بر اساس فرم و اندازه واقعی صورت، راحتی فریم، نوع عدسی و نیاز بینایی فرد انجام شود.اگر برای انتخاب عینک طبی مردد هستید، بهتر است پیش از خرید، علاوه بر توجه به ظاهر فریم، اندازه دقیق و تناسب آن با صورت و عدسی مورد نیازتان را نیز بررسی کنید.
